Giải Câu hỏi 2 trang 110 SGK Sinh học 12

Lời giải

a) Chọn lọc tự nhiên không trực tiếp tạo ra biến dị thích nghi mà chỉ chọn lọc, giữ lại những biến dị có sẵn trong quần thể.

Nguyên liệu cho chọn lọc tự nhiên là các biến dị di truyền (chủ yếu do đột biến và biến dị tổ hợp tạo ra) phát sinh một cách ngẫu nhiên, vô hướng. Chọn lọc tự nhiên chỉ có thể sàng lọc trên những gì đã xuất hiện trong quần thể, chứ không thể "đặt hàng" tạo ra đặc điểm mới theo nhu cầu thích nghi với mọi môi trường.

b) Đặc điểm thích nghi chỉ mang tính tương đối (hợp lí tương đối).

Mỗi đặc điểm thích nghi chỉ có lợi trong một điều kiện môi trường nhất định. Khi môi trường thay đổi, đặc điểm đang là thích nghi có thể trở thành bất lợi (ví dụ: bướm sâu đo màu sẫm thích nghi ở vùng cây bị bám bụi than, nhưng lại bất lợi khi môi trường trở nên sạch, thân cây sáng màu). Do đó không có đặc điểm nào tối ưu cho tất cả các điều kiện.

c) Các điều kiện môi trường rất đa dạng và luôn biến đổi, thường mâu thuẫn nhau.

Môi trường sống trên Trái Đất vô cùng phong phú (nóng – lạnh, khô – ẩm, sáng – tối…). Thích nghi tốt với điều kiện này thường kéo theo kém thích nghi với điều kiện khác (sự đánh đổi – trade-off). Ví dụ: cấu tạo giữ nước giúp sinh vật sống nơi khô hạn lại cản trở sự sống ở nơi quá ẩm. Vì vậy không thể có một tổ hợp đặc điểm vừa thích nghi với mọi kiểu môi trường.

d) Chọn lọc tự nhiên còn bị chi phối, ràng buộc bởi nhiều yếu tố.

Chọn lọc tự nhiên chịu sự ràng buộc của lịch sử tiến hóa, cấu trúc cơ thể sẵn có, mối tương quan giữa các tính trạng và luôn chậm hơn so với tốc độ biến đổi của môi trường. Mỗi quần thể lại thích nghi theo hướng riêng với môi trường cục bộ của nó, dẫn đến hình thành nhiều loài khác nhau (phân li thích nghi) chứ không hội tụ về một loài vạn năng.

Kết luận: Vì chọn lọc tự nhiên chỉ sàng lọc biến dị có sẵn, đặc điểm thích nghi chỉ hợp lí tương đối, môi trường thì đa dạng – biến đổi và luôn tồn tại sự đánh đổi giữa các đặc điểm, nên chọn lọc tự nhiên không thể tạo ra một loài sinh vật thích nghi hoàn hảo với mọi điều kiện môi trường.

Đáp số