Giải Câu 4 trang 105 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Những đặc điểm của sông núi quê hương được tác giả làm nổi bật

Trong bài thơ *Tình sông núi*, Trần Mai Ninh đã chú ý khắc họa và làm nổi bật những đặc điểm sau của sông núi quê hương:

- Vẻ đẹp giàu có, trù phú, tươi đẹp của thiên nhiên, đất đai: Đó là những miền đất, tên đất tên làng thân thuộc, những cánh đồng, dòng sông, núi non… hiện lên vừa cụ thể vừa gần gũi, gợi lên sự sống chan hòa, dồi dào sức sống của quê hương.

- Sự gắn bó máu thịt giữa thiên nhiên sông núi với con người: Sông núi quê hương không chỉ là cảnh vật mà còn thấm đẫm bóng dáng, công sức, mồ hôi và tình yêu của những con người lao động đang sống, dựng xây và bảo vệ mảnh đất ấy.

- Vẻ đẹp kiên cường, bất khuất, mang khí thế của cuộc kháng chiến: Sông núi hiện ra trong tư thế của một quê hương đang chiến đấu, vừa nên thơ vừa hào hùng, chứa đựng sức mạnh và niềm tin của dân tộc.

→ Như vậy, tác giả làm nổi bật cả vẻ đẹp của thiên nhiên lẫn vẻ đẹp của con người và tinh thần dân tộc gắn liền với mảnh đất ấy; sông núi quê hương vừa trữ tình, thơ mộng, vừa mạnh mẽ, kiêu hãnh.

b) Những đặc điểm đó được phát hiện từ góc nhìn nào

Những đặc điểm trên được tác giả phát hiện và thể hiện từ góc nhìn của một người con yêu tha thiết, gắn bó sâu nặng với quê hương, đồng thời là góc nhìn của người chiến sĩ, người cách mạng trong những năm đầu kháng chiến. Nhờ tình yêu và sự gắn bó ấy:

- Tác giả nhìn sông núi bằng cái nhìn trìu mến, đầy tự hào, nên cảnh vật quê hương hiện lên vừa chân thực, cụ thể, vừa chan chứa cảm xúc.

- Tác giả nhìn sông núi trong mối liên hệ với con người và vận mệnh đất nước, nên từ vẻ đẹp thiên nhiên, nhà thơ phát hiện ra sức sống, lòng yêu nước và tinh thần quyết tâm bảo vệ quê hương.

→ Chính góc nhìn của một tấm lòng yêu nước, gắn bó với nhân dân đã giúp nhà thơ khám phá được chiều sâu của "tình sông núi": tình yêu thiên nhiên hòa quyện với tình yêu Tổ quốc và con người Việt Nam.